Wielu właścicieli nieruchomości, którzy w przeszłości przegrali sprawy o odszkodowanie związane z posadowieniem na ich działce urządzeń przesyłowych (słupów energetycznych, gazociągów, rurociągów, etc.), uznało je już ostatecznie i definitywnie za zamknięte. Powodem niepowodzenia w takim procesie był fakt, że przedsiębiorstwa przesyłowe powoływały się na zasiedzenie służebności o treści służebności przesyłu. Argumentacji takiej przychylały się w zdecydowanej większości sądy powszechne, pozbawiając tym samym właścicieli nieruchomości realnej możliwości uzyskania wynagrodzenia za ograniczenia w korzystaniu z ich własności w ogromnej ilości tego typu spraw.
Przełom dla właścicieli nieruchomości, na których posadowione są urządzenia przesyłowe w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. (P 10/16)
Tymczasem najnowszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. w sprawie o sygn. P 10/16 otworzył możliwość ponownego dochodzenia swoich praw – nawet w sprawach już prawomocnie zakończonych. Trybunał Konstytucyjny wskazał bowiem, że dopuszczenie przez sądy możliwości zasiedzenia służebności o treści służebności przesyłu przed jej normatywnym uregulowaniem (a więc przed rokiem 2008) oznaczał wykroczenie poza ramy konstytucyjnego systemu prawa rzeczowego, gdzie prawo własności winno być szczególnie chronione.
To niewątpliwie przełom, który umożliwia wznowienie wielu postępowań, a tym samym otwiera furtkę właścicielom nieruchomości na których znajdują się urządzenia przesyłowe, a którzy nawet prawomocnie przegrali już proces o odszkodowanie, do ponownego ubiegania się o uzyskanie świadczeń sięgających kilkudziesięciu, a w przypadku niektórych nieruchomości nawet kilkuset tysięcy złotych.
Konkretyzując, właściciele nieruchomości na których są posadowione lub przez które przebiegają urządzenia przesyłowe, mogą ponownie domagać się:
- ustanowienia służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorcy przesyłowego (firmy energetycznej, gazowej, telekomunikacyjnej),
- jednorazowego lub okresowego wynagrodzenia za ustanowienie służebności,
- wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości (za okres do 6 lat wstecz w przypadku osób fizycznych).
Jak wznowić przegraną sprawę o odszkodowanie za słup energetyczny na działce? – warunki, termin, wymogi formalne
Skarga o wznowienie należy do nadzwyczajnych środków zaskarżenia i może zostać wniesiona m.in. wtedy, gdy wyrok został wydany na podstawie przepisu uznanego później za niezgodny z Konstytucją. Właśnie ten warunek został spełniony na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 2 grudnia 2025 r. (P 10/16). W praktyce oznacza to, że właściciel działki, który otrzymał niekorzystny wyrok – np. oddalający żądanie odszkodowania lub wynagrodzenia – może domagać się ponownego rozpoznania sprawy.
Skargę należy wnieść w ciągu trzech miesięcy od daty wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jest to termin, po którego upływie wznowienie nie będzie już możliwe, dlatego ważne jest szybkie działanie.
Skarga o wznowienie postępowania musi spełniać szereg wymogów formalnych wynikających z przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W skardze takiej należy m. in:
- wskazać, że podstawą wznowienia jest wyrok Trybunału Konstytucyjnego,
- powołać się na konkretny prawomocny wyrok sądu powszechnego,
- wykazać, że rozstrzygnięcie zapadło z zastosowaniem przepisu uznanego za niekonstytucyjny,
- wskazać, czego domagamy się w nowym postępowaniu (najczęściej: ponownego rozpoznania sprawy i zasądzenia wynagrodzenia).
Należy podkreślić, że skarga musi dodatkowo spełniać wszystkie wymogi, jakie kodeks postępowania cywilnego przewiduje dla pisma procesowego. Niewątpliwie w praktyce warto, aby przygotował ją profesjonalny pełnomocnik, ponieważ sądy rygorystycznie oceniają jej formalną poprawność.
Skargę wnosi się do sądu, który wydał prawomocne orzeczenie. Ten sąd najpierw bada dopuszczalność skargi, a następnie decyduje o wznowieniu lub odmowie wznowienia postępowania.
Jeśli sąd uzna skargę za zasadną, może zmienić zaskarżone orzeczenie, rozpoznając sprawę na nowo lub uchylić poprzedni wyrok, bądź też, jeżeli sprawa została zakończona przed sądem II instancji, przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. W praktyce daje to możliwość:
- przeprowadzenia na nowo dowodów,
- powołania biegłego do wyceny wynagrodzenia za służebność przesyłu,
- żądania wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości przez przedsiębiorstwo przesyłowe,
- ustalenia służebności przesyłu na przyszłość.
Nowe postępowanie ma więc pełny charakter – sąd nie jest związany poprzednimi ustaleniami Sądu, a tym samym właściciel działki ma szansę na uzyskanie świadczenia, którego wcześniej mu odmówiono.
Dlaczego warto skorzystać z procedury wznowienia postępowania?
Wiele dawnych wyroków zapadało w czasach, gdy linie energetyczne na działkach traktowano jako „normalny element infrastruktury”, a właścicielom odmawiano jakiegokolwiek wynagrodzenia z uwagi na fakt, że zwykle urządzenia te posadowione były na działce już od wielu lat, co powodowało, że przedsiębiorstwa przesyłowe podnosiły skutecznie zarzut zasiedzenia służebności. Po orzeczeniu TK podejście to zostało jednoznacznie zakwestionowane. Skarga o wznowienie jest więc realną szansą na odzyskanie pieniędzy – często znaczących kwot, proporcjonalnych do utrudnienia korzystania z nieruchomości.
Autor: adwokat Kamil Śledź, Korzybski Wojciński Kancelaria Radców Prawnych
