Kwestia trwałości instytucji bankowych na polskim rynku nabrała szczególnego znaczenia po ogłoszeniu upadłości Getin Noble Bank S.A. w dniu 20 lipca 2023 r. Upadłość ta unaoczniła ryzyko braku płynności i ryzyko kapitałowe związane z niewłaściwym zarządzaniem portfelem kredytowym.
Wobec rosnącej liczby sporów sądowych dotyczących kredytów powiązanych z walutą obcą, pojawia się pytanie o stabilność innych podmiotów, w tym Banku BPH S.A. Pomimo znacznego obciążenia roszczeniami „frankowymi”, Bank BPH S.A. nie jest zagrożony upadłością w sposób analogiczny do Getin Noble Bank S.A., a jego kondycja finansowa i organizacyjna czyni go podmiotem zdolnym do wykonywania zobowiązań na rzecz klientów, w tym z tytułu niekorzystnych dla siebie orzeczeń sądowych unieważniających umowy kredytów frankowych.
Kondycja finansowa Banku BPH S.A.
Ze sprawozdania finansowanego Banku BPH S.A. wynika, że na dzień 31 grudnia 2023 r. aktywa Banku BPH S.A. wyniosły 7,8 mld zł, przy kapitale własnym w wysokości 3,48 mld zł. Rok ten zakończył się istotną stratą netto w wysokości 5,55 mld zł, wynikającą przede wszystkim z konieczności utworzenia rezerw na ryzyko prawne związane z kredytami walutowymi.
Niemniej, w roku 2024 sytuacja uległa znacznej stabilizacji – aktywa Banku BPH S.A. wyniosły 7,32 mld zł, a kapitał własny osiągnął poziom 2,96 mld zł. Strata netto zmniejszyła się do 524 mln zł, co wskazuje na znaczące ograniczenie dynamiki negatywnych obciążeń – pomimo faktu, iż liczba prowadzonych spraw przeciwko bankom znacząco wzrosła w roku 2024 względem roku 2023 (również przeciwko bankowi BPH S.A.).
Zgodnie z opinią biegłego rewidenta (KPMG Audyt), sprawozdanie finansowe Banku za 2024 r. przedstawia rzetelny i jasny obraz sytuacji majątkowej oraz nie zawiera istotnych zniekształceń.
Co istotne, biegły rewident nie stwierdził naruszenia regulacji ostrożnościowych, w tym w zakresie współczynników kapitałowych. Oznacza to, że pomimo strat związanych z procesami sądowymi, Bank utrzymuje zgodność z wymogami prawa bankowego i regulacjami nadzorczymi.
Rezerwy na ryzyko prawne i skuteczność sporów frankowych przeciwko Bankowi BPH S.A.
Najistotniejszym obciążeniem BPH pozostają rezerwy na ryzyko prawne związane z kredytami frankowymi. Łączna wartość korekt obniżających bilansową wartość brutto kredytów hipotecznych indeksowanych i denominowanych do franka szwajcarskiego (CHF), a także rezerw tworzonych na ryzyko prawne związane z klauzulami indeksacyjnymi w tych umowach na dzień 31 grudnia 2024 r. wyniosła 8 925 626 tys. PLN (dla porównania: na dzień 31 grudnia 2023 r. – 9 782 247 tys. PLN). Jednocześnie koszty ryzyka prawnego dotyczącego kredytów walutowych, ujęte w rachunku zysków i strat, zamknęły się w 2024 r. kwotą 370 mln PLN, podczas gdy w 2023 r. wyniosły 5,6 mld PLN.
Dowodzi to, iż najistotniejszy ciężar finansowy został już przez Bank rozpoznany i zaksięgowany.
Porównanie Banku BPH z sytuacją Getin Noble Bank
Upadłość Getin Noble Banku wynikała z niedoboru kapitału, utraty płynności i strukturalnego uzależnienia od finansowania zewnętrznego. Bank ten nie był w stanie sprostać wymogom regulacyjnym w zakresie współczynników wypłacalności, a jego portfel kredytów walutowych obciążał go w stopniu uniemożliwiającym tworzenie adekwatnych rezerw do Banku BPH S.A. W rezultacie konieczne było wszczęcie postępowania sanacyjnego i finalna upadłość.
W odróżnieniu od Getin Noble Banku, Bank BPH S.A. posiada stabilną bazę kapitałową, brak zobowiązań podporządkowanych oraz utrzymuje nadzorcze wskaźniki ostrożnościowe. Co kluczowe, straty ponoszone przez Bank BPH S.A. są efektem aktywnego tworzenia rezerw na ryzyko prawne – działania przewidzianego i akceptowanego, które wzmacnia wiarygodność finansową i chroni przed zaskakującymi obciążeniami w przyszłości.
Konsekwencje dla kredytobiorców
Stabilność finansowa BPH S.A. ma szczególne znaczenie dla kredytobiorców dochodzących roszczeń w sądzie. O ile w przypadku Getin Noble Banku upadłość skomplikowała dochodzenie należności i ograniczyła skuteczność ewentualnej egzekucji świadczeń, o tyle w odniesieniu do BPH S.A. sytuacja jest odmienna.
Analiza sprawozdań finansowych BPH S.A. z lat 2023 i 2024 wskazuje, że bank ten jest obciążony licznymi sporami sądowymi, lecz jednocześnie jest w pełni zdolny do kontynuowania swojej działalności. Również statystyka rozliczonych spraw sądowych z lat 2023-2025 pozwala na stwierdzenie, że Bank ten nie podzieli losu Getin Noble Banku, gdyż:
– utrzymuje wymogi ostrożnościowe i nie narusza regulacji kapitałowych,
– aktywnie tworzy i rozwiązuje rezerwy na ryzyko prawne, co ogranicza przyszłe obciążenia,
– zmniejszył skalę strat i wykazuje tendencję do stabilizacji finansowej,
– zachowuje zdolność do wykonywania orzeczeń sądowych na rzecz kredytobiorców,
– bank BPH jest wspierany przez grupę kapitałową GE
W konsekwencji, sprawy przeciwko Bankowi BPH S.A. dotyczące kredytów indeksowanych lub denominowanych mają nie tylko solidne podstawy prawne, lecz także wysokie prawdopodobieństwo skutecznej realizacji ekonomicznej. To właśnie odróżnia sytuację kredytobiorców BPH od tych, którzy zetknęli się z upadłością Getin Noble Banku.
