W praktyce sporów sądowych z udziałem instytucji finansowych, w tym przede wszystkim na gruncie przeważających w ostatnim czasie sporów na tle kredytów waloryzowanych do walut obcych, pojawia się bardzo często wśród kredytobiorców toczących spór z bankiem pytanie, czy bank – pomimo przegranej sprawy – może uchylać się od wypłaty kwoty zasądzonej prawomocnym wyrokiem. Wątpliwości te są szczególnie częste w sprawach dotyczących kredytów frankowych, gdzie zasądzane kwoty nierzadko sięgają kilkuset tysięcy złotych. Odpowiedź wymaga rozróżnienia sytuacji prawnej po wydaniu wyroku oraz praktyki jego wykonania.
Moc wiążąca prawomocnego wyroku
Zasadą wynikającą z art. 365 § 1 k.p.c. jest to, że prawomocne orzeczenie sądu wiąże strony postępowania. Oznacza to, że bank – jako strona przegrywająca – ma obowiązek wykonać wyrok, w tym zapłacić zasądzoną kwotę wraz z należnymi odsetkami oraz kosztami procesu. Prawomocność wyroku przesądza o ostatecznym charakterze rozstrzygnięcia i wyklucza ponowne badanie tej samej sprawy między tymi samymi stronami.
Samo istnienie prawomocnego wyroku w sprawie o unieważnienie kredytu nie zawsze oznacza jednak automatyczną wypłatę środków. Kluczowe znaczenie ma to, czy wyrok jest również wykonalny. Co do zasady wyroki zasądzające świadczenia pieniężne stają się wykonalne po nadaniu im klauzuli wykonalności. Dopiero tytuł wykonawczy, czyli prawomocny wyrok zaopatrzony w klauzulę wykonalności, umożliwia wszczęcie egzekucji komorniczej w przypadku braku dobrowolnej zapłaty.
Dobrowolne wykonanie wyroku przez banki
W praktyce większość banków wykonuje prawomocne wyroki dobrowolnie, dokonując zapłaty w terminie. Zdarzają się jednak sytuacje, w których bank opóźnia wypłatę, powołując się na konieczność przeprowadzenia wewnętrznych rozliczeń, analizę skutków wyroku czy oczekiwanie na rozliczenie wzajemnych roszczeń stron. Takie działania nie wstrzymują jednak obowiązku zapłaty i nie zwalniają banku z odpowiedzialności za opóźnienie, w związku z czym za każdy dzień zwłoki przez bank w zapłacie zasądzonych prawomocnym wyrokiem kwot naliczane są na rzecz kredytobiorcy odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od dnia wymagalności do dnia faktycznej zapłaty.
Skarga kasacyjna a obowiązek zapłaty
Ponadto, co również bardzo istotne, bank nie może skutecznie odmówić wypłaty kwoty zasądzonej prawomocnym wyrokiem, powołując się wyłącznie na fakt złożenia skargi kasacyjnej czy oczekiwanie na ukształtowanie się linii orzeczniczej. Wyjątkiem mogłaby być sytuacja, w której wykonanie wyroku zostałoby wstrzymane na mocy odrębnego postanowienia sądu, co w praktyce zdarza się niezwykle rzadko bowiem brak jest ku temu podstaw.
Egzekucja komornicza jako środek przymusu
W razie braku dobrowolnej zapłaty po stronie banku, wierzyciel ma prawo skierować sprawę na drogę egzekucji komorniczej. Wbrew obawom niektórych kredytobiorców, egzekucja przeciwko bankowi jest jak najbardziej dopuszczalna i skuteczna, choć w praktyce często już samo złożenie wniosku egzekucyjnego skłania bank do niezwłocznego uregulowania należności. Trzeba mieć bowiem na względzie, że same koszty egzekucji naliczane od tak znacznej wysokości kwot, które stanowią wartość przedmiotu sporu w przypadku kredytów frankowych, mogą sięgać kilkudziesięciu lub nawet kilkuset tysięcy złotych. Dodatkowym instrumentem nacisku są odsetki ustawowe za opóźnienie, które narastają do dnia faktycznej zapłaty.
W kontekście powyższych rozważań warto wskazać jednak, że konieczność dochodzenia wierzytelności przez kredytobiorców w drodze postępowania egzekucyjnego stanowi marginalne zjawisko i ma miejsce tylko w ok. 1% przypadków.
Podsumowanie
Podsumowując, bank nie ma prawa dowolnie decydować o niewykonaniu prawomocnego wyroku zasądzającego określoną kwotę pieniężną. Choć w praktyce mogą pojawić się opóźnienia w wypłacie, to po stronie klienta istnieją skuteczne narzędzia prawne służące wyegzekwowaniu należnych świadczeń. W przypadku problemów z realizacją wyroku warto skorzystać z pomocy profesjonalnego pełnomocnika, który zadba o sprawne i skuteczne przeprowadzenie dalszych czynności.
Autor: adwokat Kamil Śledź, Korzybski Wojciński Kancelaria Radców Prawnych
