W dniu 24 czerwca 2026 r. pełny skład Izby Cywilnej Sądu Najwyższego podjął długo wyczekiwaną uchwałę w sprawie o sygn. III CZP 8/26, która ma fundamentalne znaczenie dla tysięcy kredytobiorców posiadających aktywne lub spłacone w przeszłości kredyty indeksowane i denominowane do franka szwajcarskiego zawarte według wzorca umownego stosowanego przez dawny GE Money Bank S.A., którego następcą prawnym jest obecnie Bank BPH S.A. Uchwała kończy wieloletni spór dotyczący sposobu oceny charakterystycznego dla tych umów mechanizmu ustalania kursu waluty i powinna doprowadzić do ujednolicenia orzecznictwa sądów powszechnych.
Sąd Najwyższy w sprawie III CZP 8/26 podjął następującą uchwałę:
„Postanowienie umowy lub wzorca umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej albo denominowanego w walucie obcej, określające sposób wyznaczania kursu waluty na podstawie średniego kursu tej waluty ustalanego przez Narodowy Bank Polski korygowanego o marżę banku, podlega ocenie co do abuzywności (art. 385¹ § 1 k.c.) wyłącznie jako całość.”
Na pierwszy rzut oka treść uchwały może wydawać się techniczna i trudna do zrozumienia. W rzeczywistości jej znaczenie dla kredytobiorców jest jednak ogromne.
Umowy dawnego GE Money Bank różniły się od większości umów frankowych funkcjonujących na rynku. Mechanizm ustalania kursu waluty został w nich opisany w sposób odmienny niż w umowach innych banków. Zgodnie z § 17 wzorca umowy, kurs stosowany przez bank był wyznaczany w oparciu o średni kurs Narodowego Banku Polskiego, powiększony lub pomniejszony o marżę banku.
Na tym tle przez wiele lat pojawiały się rozbieżności w orzecznictwie. Część sądów uznawała, że niedozwolonym elementem tego mechanizmu była wyłącznie marża banku. W konsekwencji eliminowano z umowy jedynie zapis dotyczący marży, pozostawiając w mocy średni kurs NBP. W praktyce prowadziło to do możliwości dalszego wykonywania umowy przy zastosowaniu średniego kursu Narodowego Banku Polskiego. Takie rozstrzygnięcia skutkowały oddalaniem powództw o ustalenie nieważności umowy albo ograniczały zakres należnych kredytobiorcom roszczeń.
Inne sądy prezentowały odmienne stanowisko. Wskazywały, że cały mechanizm ustalania kursu waluty stanowi jedno postanowienie umowne, którego nie można dzielić na część „dobrą” i „złą”. Skoro strony uzgodniły jeden sposób wyznaczania kursu waluty, obejmujący jednocześnie średni kurs NBP oraz marżę banku, to ocena abuzywności musi dotyczyć całego tego mechanizmu. Jeżeli postanowienie jest niedozwolone, z umowy eliminuje się je w całości, a nie jedynie jego wybrany fragment.
Właśnie ten drugi kierunek został obecnie jednoznacznie potwierdzony przez pełny skład Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Uchwała przesądza, że mechanizmu ustalania kursu waluty nie wolno rozdzielać na poszczególne elementy i oceniać ich oddzielnie. Średni kurs NBP oraz marża banku tworzą jedno postanowienie umowne, które podlega ocenie wyłącznie jako całość.
Znaczenie tej uchwały wykracza daleko poza samą ocenę konstrukcji § 17 wzorca umowy. W praktyce oznacza ona, że nie ma podstaw prawnych do pozostawienia w umowie samego średniego kursu NBP po usunięciu marży banku. Innymi słowy, sąd nie może „naprawić” wadliwej klauzuli poprzez wykreślenie jedynie jej części i pozostawienie pozostałego mechanizmu w mocy. Takie rozwiązanie było przez lata podnoszone przez banki jako sposób utrzymania umów w obrocie, jednak obecnie zostało jednoznacznie zakwestionowane przez Sąd Najwyższy.
Jest to również bardzo ważny sygnał dla sądów rozpoznających sprawy dotyczące umów dawnego GE Money Bank S.A. Dotychczas zdarzały się orzeczenia oddalające powództwa kredytobiorców właśnie z tego powodu, że sądy uznawały za możliwe pozostawienie w umowie średniego kursu NBP po usunięciu marży banku. Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej powinna doprowadzić do odejścia od tej linii orzeczniczej i ujednolicenia praktyki sądowej.
Warto podkreślić, że uchwała została podjęta przez pełny skład Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Tego rodzaju rozstrzygnięcia mają szczególną doniosłość dla praktyki orzeczniczej. Ich celem jest właśnie usuwanie rozbieżności występujących w orzecznictwie oraz wskazanie sądom jednolitego kierunku wykładni prawa. Choć każda sprawa nadal podlega indywidualnej ocenie, należy oczekiwać, że sądy powszechne będą uwzględniały stanowisko wyrażone w uchwale III CZP 8/26 przy rozpoznawaniu kolejnych spraw dotyczących umów dawnego GE Money Bank.
Dla kredytobiorców oznacza to znaczące zwiększenie przewidywalności postępowań sądowych. Argument, który przez wiele lat był wykorzystywany przez banki do obrony ważności umów, został bowiem jednoznacznie oceniony przez najwyższą instancję sądową. W efekcie osoby posiadające kredyty zawarte według wzorca GE Money Bank mogą liczyć na większą jednolitość orzecznictwa oraz mniejsze ryzyko wydawania rozbieżnych wyroków wyłącznie z uwagi na odmienną ocenę konstrukcji § 17 umowy.
Uchwała III CZP 8/26 stanowi zatem jeden z najważniejszych kroków w kierunku ujednolicenia orzecznictwa dotyczącego kredytów frankowych dawnego GE Money Bank S.A. Dla wielu kredytobiorców może ona okazać się rozstrzygnięciem, które ostatecznie usunie wątpliwości występujące dotychczas w ich sprawach i zwiększy szanse na uzyskanie korzystnego wyroku.
W naszej praktyce od wielu lat konsekwentnie prezentowaliśmy stanowisko, że mechanizm określony w § 17 wzorca umowy GE Money Bank S.A. stanowi jedno, niepodzielne postanowienie umowne, którego nie można sztucznie dzielić na „dopuszczalny” średni kurs NBP oraz „niedopuszczalną” marżę banku. W prowadzonych przez Kancelarię sprawach podnosiliśmy, że eliminacja jedynie marży prowadziłaby w istocie do stworzenia nowej treści umowy, której strony nigdy nie uzgodniły, pozostając jednocześnie w sprzeczności z zasadami wynikającymi z dyrektywy 93/13 oraz orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 24 czerwca 2026 r. potwierdziła prawidłowość tego kierunku wykładni. Dla osób posiadających kredyty zawarte według wzorca GE Money Bank oznacza to istotne wzmocnienie ich sytuacji procesowej oraz znaczące ograniczenie jednego z najczęściej podnoszonych przez Bank BPH argumentów zmierzających do utrzymania umowy w mocy po usunięciu wyłącznie postanowienia dotyczącego marży.
Autor: adwokat Kamil Śledź, Korzybski Wojciński Kancelaria Radców Prawnych
