Złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego często rodzi pytanie o reakcję banku. Czy bank może wypowiedzieć umowę, zażądać natychmiastowej spłaty kredytu albo potraktować kredytobiorcę jako nierzetelnego klienta? Samo dochodzenie praw wynikających z ustawy o kredycie konsumenckim nie daje bankowi podstawy do zastosowania wobec konsumenta sankcji. Duże znaczenie ma jednak sposób dalszego wykonywania umowy, zwłaszcza wtedy, gdy bank nie uznaje skuteczności złożonego oświadczenia.
Czy bank może wypowiedzieć umowę po złożeniu oświadczenia o SKD?
Samo złożenie oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie stanowi naruszenia umowy kredytowej. Jest wykonaniem uprawnienia, które konsumentowi przyznaje art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Bank nie może więc wypowiedzieć umowy wyłącznie dlatego, że kredytobiorca zakwestionował prawidłowość jej treści i powołał się na sankcję kredytu darmowego. Wypowiedzenie kredytu wymaga istnienia podstaw wynikających z przepisów prawa oraz warunków konkretnej umowy.
Inaczej należy ocenić sytuację, w której po złożeniu oświadczenia kredytobiorca przestaje regulować część rat, natomiast bank uważa SKD za nieskuteczną. W takim przypadku pomiędzy stronami powstaje spór dotyczący wysokości bieżącego zobowiązania.
Co dzieje się po złożeniu oświadczenia o sankcji kredytu darmowego?
Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim stanowi, że po skorzystaniu z sankcji konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, zachowując termin oraz sposób spłaty ustalony w umowie.
Nie oznacza to jednak, że bank zawsze zaakceptuje oświadczenie konsumenta. Kredytodawca może zakwestionować istnienie naruszenia uzasadniającego SKD, termin złożenia oświadczenia albo jego skuteczność z innych przyczyn. Wówczas rozstrzygnięcie sporu może wymagać postępowania sądowego.
Z tego powodu sposób regulowania rat w czasie sporu powinien wynikać z przyjętej strategii procesowej, a nie z samego przekonania kredytobiorcy, że od momentu wysłania oświadczenia może bez żadnego ryzyka przestać płacić odsetki.
Czy po złożeniu oświadczenia o SKD można przestać płacić odsetki?
To jedna z najważniejszych różnic między samym wykonaniem uprawnienia wynikającego z art. 45 ustawy a bezpiecznym prowadzeniem sporu z bankiem.
Jeżeli bank kwestionuje sankcję kredytu darmowego, jednostronne pomniejszenie raty może zostać przez niego zaksięgowane jako niedopłata. Powstaje wtedy ryzyko kierowania wezwań do zapłaty oraz podejmowania dalszych działań przewidzianych dla zaległości kredytowych.
Z tego względu jednym z możliwych sposobów prowadzenia sprawy pozostaje dalsze regulowanie rat zgodnie z harmonogramem i dochodzenie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń przed sądem. Innym rozwiązaniem może być wystąpienie o zabezpieczenie roszczenia, które na czas procesu zmieni sposób regulowania należności wobec banku.
Samo złożenie pozwu nie oznacza jednak automatycznego zawieszenia obowiązku płacenia części rat w typowej sprawie dotyczącej sankcji kredytu darmowego.
Sankcja kredytu darmowego a wypowiedzenie kredytu z powodu zaległości
Bank może wypowiedzieć umowę kredytu w przypadkach przewidzianych prawem, między innymi wtedy, gdy kredytobiorca nie dotrzymuje warunków spłaty. Przepisy Prawa bankowego przewidują przy zaległościach określoną procedurę poprzedzającą wypowiedzenie, w tym wezwanie kredytobiorcy do zapłaty.
Dlatego trzeba rozróżnić dwie sytuacje.
Pierwszą jest samo powołanie się przez konsumenta na sankcję kredytu darmowego. Nie stanowi ono podstawy do wypowiedzenia umowy.
Drugą jest powstanie według rozliczeń banku zaległości po tym, gdy kredytobiorca przestaje uiszczać odsetki lub inne części raty. Jeżeli bank nie uznaje SKD, może traktować takie kwoty jako wymagalne. Właśnie z tym wiąże się największe ryzyko samodzielnej zmiany wysokości spłacanych rat jeszcze przed sądowym rozstrzygnięciem sporu.
Czy sankcja kredytu darmowego może wpłynąć na BIK?
Samo złożenie oświadczenia o sankcji kredytu darmowego nie oznacza powstania negatywnej historii w BIK. Do BIK trafiają natomiast informacje dotyczące sposobu wykonywania zobowiązania, w tym terminowości spłat.
Jeżeli kredytobiorca nadal reguluje raty zgodnie z harmonogramem, samo prowadzenie sporu z bankiem nie jest opóźnieniem w spłacie.
Ryzyko może pojawić się w przypadku opisanej wcześniej rozbieżności: konsument po złożeniu oświadczenia płaci wyłącznie część kapitałową, natomiast bank nadal uznaje całą ratę za należną. Bank może wówczas wykazywać w swoich systemach niedopłatę, co może mieć przełożenie na informacje przekazywane do BIK.
To kolejny powód, dla którego decyzji o zmianie sposobu spłaty kredytu w czasie sporu nie powinno się podejmować bez wcześniejszej analizy sytuacji prawnej.
Co zmienia prawomocne rozstrzygnięcie dotyczące SKD?
Jeżeli sąd potwierdzi skuteczność sankcji kredytu darmowego, rozliczenie umowy powinno uwzględniać skutki wynikające z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.
Konsument zwraca wtedy kapitał na zasadach określonych ustawą i umową, bez odsetek oraz innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy objętych sankcją. Kwoty pobrane wcześniej pomimo skutecznego zastosowania SKD mogą podlegać rozliczeniu lub zwrotowi.
Nie należy jednak utożsamiać sankcji kredytu darmowego z unieważnieniem umowy. Umowa nadal istnieje. Zmienia się natomiast zakres świadczeń należnych kredytodawcy.
Ustawa przewiduje również wyjątki. Konsument nadal ponosi między innymi przewidziane w umowie koszty ustanowienia zabezpieczenia kredytu.
Czy bank może „ukarać” kredytobiorcę za skorzystanie z SKD?
Bank nie może stosować wobec konsumenta sankcji wyłącznie dlatego, że ten korzysta z uprawnienia przyznanego mu przez ustawę lub dochodzi swoich praw przed sądem. Może natomiast kwestionować zasadność roszczenia, przedstawiać własną interpretację umowy oraz bronić swojego stanowiska w procesie.
Dlatego pytanie o negatywne konsekwencje sankcji kredytu darmowego wymaga rozróżnienia dwóch rzeczy. Samo skorzystanie z SKD nie stanowi podstawy do wypowiedzenia umowy czy obciążenia konsumenta dodatkową sankcją. Ryzyko może natomiast powstać wskutek sposobu wykonywania umowy podczas trwającego sporu, szczególnie jeżeli kredytobiorca jednostronnie przestanie regulować część świadczeń, które bank nadal uważa za należne.
Przed złożeniem oświadczenia warto więc przeanalizować zarówno podstawy zastosowania SKD, jak i sposób dalszej spłaty kredytu. Pozwala to prowadzić spór z bankiem bez tworzenia niepotrzebnych zaległości i dobrać rozwiązanie odpowiednie do konkretnej umowy.
FAQ
Czy bank może wypowiedzieć kredyt po złożeniu oświadczenia o SKD?
Nie z powodu samego złożenia oświadczenia. Ryzyko wypowiedzenia może powstać, jeżeli bank uznaje SKD za nieskuteczną, a w jego rozliczeniach kredytobiorca zaczyna zalegać ze spłatą rat.
Czy po złożeniu oświadczenia o SKD trzeba nadal płacić pełne raty?
Zależy to od sposobu prowadzenia sporu. Jeżeli bank kwestionuje SKD, samodzielne pomniejszenie rat może zostać potraktowane jako zaległość. Dlatego sposób dalszej spłaty powinien zostać ustalony po analizie konkretnej umowy i sytuacji procesowej.
Czy sankcja kredytu darmowego wpływa na BIK?
Samo złożenie oświadczenia o SKD nie tworzy negatywnego wpisu w BIK. Znaczenie może mieć natomiast powstanie opóźnień w spłacie wykazywanych przez bank. BIK otrzymuje od instytucji finansowych informacje o terminowości regulowania zobowiązań.
Czy bank może żądać natychmiastowej spłaty całego kredytu po SKD?
Nie wyłącznie dlatego, że konsument złożył oświadczenie o sankcji kredytu darmowego. Postawienie kredytu w stan wymagalności wymaga skutecznego wypowiedzenia umowy oraz istnienia podstaw do takiego działania. Przy opóźnieniu w spłacie Prawo bankowe przewiduje również obowiązek wcześniejszego wezwania kredytobiorcy i wyznaczenia mu co najmniej 14 dni roboczych na zapłatę.



