W ostatnim czasie do naszej kancelarii trafia coraz większa rzesza kredytobiorców „frankowych”, którzy przed podjęciem decyzji o ewentualnym zainicjowaniu powództwa dokonali całkowitej spłaty swojego kredytu – nierzadko przed wielu laty, często w niedługim czasie po pierwszym, skokowym wzroście kursu waluty.
Spłata kredytu nie wpływa na możliwość złożenia pozwu
W tym kontekście jeszcze raz warto przypomnieć, iż wobec całkowicie ukształtowanej linii orzeczniczej sądów powszechnych, dokonanie całkowitej spłaty kredytu co do zasady nie ma żadnego znaczenia dla szans powodzenia powództwa i nie stanowi jakiegokolwiek zagrożenia dla inicjowanego procesu o unieważnienie umowy kredytu frankowego.
Dyrektywa 93/13 i ochrona konsumentów
Dzieje się tak, ponieważ Dyrektywa Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich „wymusza” na państwach członkowskich (w tym również na sądach krajowych) zapewnienie „stosownych i skutecznych środków” mających na celu zapobieganie stałemu stosowaniu nieuczciwych warunków w umowach zawieranych przez przedsiębiorców z konsumentami (art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13).
Jednym z tego rodzaju środków jest właśnie możliwość dochodzenia ochrony prawnej niezależnie od faktu, czy umowa wciąż jest wykonywana, czy też nie. Na powyższe dosadnie zwrócił uwagę m.in. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wskazując w wyroku z dnia 21 grudnia 2016 r. w sprawach połączonych C-154/15, C-307/15 i C-308/15, iż:
„Artykuł 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwia się on orzecznictwu krajowemu ograniczającemu w czasie skutki restytucyjne związane ze stwierdzeniem nieuczciwego charakteru – w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy – warunku znajdującego się w umowie zawartej z konsumentem przez przedsiębiorcę jedynie do kwot nienależnie zapłaconych na podstawie takiego warunku po ogłoszeniu orzeczenia, w którym sąd stwierdził ów nieuczciwy charakter”.
Dochodzenie roszczeń po spłacie kredytu
W konsekwencji powyższego, również były kredytobiorca „frankowy”, będący już po całkowitej spłacie swojego kredytu, może dochodzić roszczeń z tytułu uznania umowy za nieważną, co z ekonomicznego punktu widzenia pozostaje tak samo opłacalne jak w przypadku umów jeszcze wykonywanych.
W przypadku tego rodzaju powództwa – zgodnie z wciąż dominującą tzw. teorią dwóch kondykcji – na rzecz kredytobiorcy zostaje zasądzona łączna kwota wszystkich spłat przekazanych na rzecz banku wraz z odsetkami za opóźnienie. Z tej kwoty kredytobiorca „oddaje” następnie na rzecz banku wyłącznie nominalną kwotę wypłaconego mu przed laty kredytu, zaś w jego kieszeni zostaje cała powstała w ten sposób „nadwyżka”.
Przykład rozliczenia roszczeń
Żeby dobrze zobrazować sytuację konsumenta w tego rodzaju sytuacji, posłużmy się przykładem, zgodnie z którym kredytobiorcy tytułem udostępnienia kredytu wypłacono 200 000 złotych, zaś – do momentu całkowitej spłaty kredytu – spłacił on na rzecz banku 400 000 złotych.
W takiej sytuacji wyrok uwzględniający zasądzi od banku na rzecz kredytobiorcy 400 000 złotych wraz z odsetkami za opóźnienie liczonymi od tej kwoty (załóżmy, że jest to 50 000 złotych), a z tak uzyskanego roszczenia konsument musi „zwrócić” do banku wyłącznie pierwotnie wypłacony kredyt, tj. 200 000 złotych.
W praktyce kredytobiorca nie tylko odzyskuje zatem pełną kwotę spłaconej na rzecz banku „nadwyżki”, ale również odsetki za opóźnienie, które – ze względu na aktualną wartość stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego – pozostają wysokie.
Podsumowanie
Wystąpienie z pozwem opartym na twierdzeniu nieważności umowy kredytu pozostaje bardzo korzystne również dla konsumenta, który zdążył już całkowicie spłacić kredyt, a czego najlepszym potwierdzeniem jest lawinowo rosnąca liczba pozwów składanych przez naszą kancelarię właśnie w tego rodzaju przypadkach.
autor: radca prawny Maciej Rączkowski
